Dünkü yazımızda sınavların yarattığı duygusal baskıdan söz etmiştik, bu durum

sınavların yaklaştığı şu günlerde yoğunlaşmaya başladı.

Çocuk neden baskı hisseder? Çocuğun stres altına girmesine yol açan farklı nedenler olmakla beraber en önemli ve etkililerini irdelemek istiyorum.

Ailenin yaklaşımı baskı yaratan unsurların başında geliyor. Aslında her anne baba yaptıklarını çocuğunun iyiliği için yapar, bundan kimsenin şüphesi yoktur. Ancak söylenen sözlerden çocukların aldığı mesajlar bizim iletmek istediğimizden farklı olabiliyor.
Şöyle ki; “Kızım / oğlum aferin, bak ne güzel çalışıyorsun, en iyi yerleri kazanacaksın bunu biliyorum.” Siz güven tazelemek onun çalıştığın bildiğinizi vurgulamak için bu sözleri söylerken, o şunu algılıyor. “Annem / babam benden çok şey bekliyor ya kazanamazsam, onları hayal kırıklığına uğratırsam.” Bu durumda çocuk girdiği sınavlarda bile, ciddi ciddi heyecanlanıyor, ya kazanamazsam psikolojisiyle gerçek performansını gösteremiyor. İstediğimiz bu mu?

Aynı mesajı doğru olarak şöyle verebiliriz; “Kızım / oğlum elinden geleni yaptığını biliyorum, bu benim için yeterli” bu sözlerde çocuğu baskı altında bırakacak hiçbir şey yok. “Çocuk anne / babasının onun çabasını fark ettiğini ve bu kadarını yeterli bulduğunu hissetti, mutlu oldu ve baskı altına girmedi
Aile, başka şekillerde de baskı yaratabilir, başka çocuklarla karşılaştırma yapmak da en fazla baskı yaratan durumlardan biridir. “Efe, oğlum çok az çalıyorsun bak Ahmet beyin oğlu günde 6 saat çalışıyormuş.” Bu durumda Efe’ nin var olan bütün hevesi, motivasyonu, neşesi, keyfi kaçtı. Aldığı mesaj şu “Annem / babam yeterli çalışmadığımı söylüyor, benim çalışmamı beğenmiyor ya kazanamazsam? beni suçlar, bunu kafama kakar.” Bu sözler korku dışında, beni neden o çocukla karşılaştırdı diye “öfke – kızgınlık”, madem çalışmamı beğenmiyor ben de çalışmam diye “küskünlük” de yaratabilir.

Görüldüğü gibi iyi niyetle söylenen bu sözler nasıl ters etki yaratıyor, istediğimiz bu olmadığı halde.

Aile, çocuğun potansiyelinin üstünde bir hedef koyarak ve beklenti içine girerek de çocukta baskı yaratabilir. Örneğin; “Mutlaka X Lisesini kazanmalısın onun dışında okullar benim için kazanmak sayılmaz” diyen bir ebeveyn bunu söylerken, bu çocuğun o okul için kapasitesini iyi değerlendirmelidir. Kaldı ki kapasitesi yeterli olduğu halde seçenek bırakılmadığı için kaygılanan ve bu yüzden kazanamayan binlerce öğrenci tanıyorum.

Elbette en iyi yeri hedeflemek iyidir ama ulaşabilecek gücü olmayan biri için de gereksiz bir baskıdır bu.

Çocuklarımız için iyi bir şey yapalım derken onlara zarar vermeyelim. Öğrencilerde stres yaratan nedenlere yarın devam etmek dileğiyle.